Rozwój dziecka

„Troska o dziecko jest pierwszym i podstawowym sprawdzianem stosunku człowieka do człowieka. Dziecko jest bowiem tym newralgicznym punktem, wokół którego kształtuje się lub załamuje moralność rodzin, a w ślad za tym moralność całych narodów. Godność dziecka domaga się najwyższej odpowiedzialności społecznej w każdym zakresie.”

Jan Paweł II

Dzieci są różne…
W wewnętrznym planie rozwoju mają zakodowany odmienny potencjał i predyspozycje. Potrzebują do swego właściwego i optymalnego wzrostu odmiennych warunków i odpowiedniego dla nich wsparcia. Mają prawo rozwijać się w swoim tempie, mają prawo uczyć się na własnych doświadczeniach – w szczególności popełniając błędy.

Według Marii Montessori u wszystkich dzieci występują tzw. fazy wrażliwe, kiedy to zdobywanie danej umiejętności lub ćwiczenie określonej sprawności staje się najważniejsze i konieczne do dalszego prawidłowego rozwoju. Dziecko wówczas poszukuje w otoczeniu sposobności i pomocy w zaspakajaniu danej wewnętrznej potrzeby, a dobry nauczyciel – obserwator powinien mu w tym pomóc. Rozwój dziecka dokonuje się według jego indywidualnego „planu rozwoju”. Stąd nie można z góry tworzyć systemu wychowawczego i dydaktycznego bez uwzględnienia cech indywidualnych dziecka. Dokonuje się etapami, wspólnymi dla wszystkich ludzi, choć mającymi różny stopień nasilenia, charakter i czas trwania. Są to tzw. „wrażliwe fazy” , których Maria Montessori wyróżniła kilka – na okres dzieciństwa przypadają:

  • od 0 do 3 roku życia wrażliwa faza na mówienie, chodzenie;
  • od 3 do 6 roku życia występują wrażliwe fazy na ruch, porządek, doświadczenia zmysłowe, zainteresowanie językiem, matematyką, otaczającym światem, pierwszymi kontaktami społecznymi.

Największe możliwości edukacyjne dziecka są wtedy, gdy wystąpi zjawisko „polaryzacji uwagi”, czyli długotrwałej, pogłębionej koncentracji na danej czynności. Dziecko uczy się wtedy chętnie i szybko, łatwo i bez wysiłku. Następstwem zjawiska polaryzacji uwagi jest „normalizacja”, czyli stan psychicznej równowagi i harmonii. Dziecko jest wtedy spokojne, opanowane, wrażliwe na otoczenie, wierzy w swoje możliwości, staje się odpowiedzialne za swoje czyny, coraz bardziej uniezależnia się od zewnętrznych wpływów. Normalizacja jest, więc głównym celem rozwoju i wychowania dziecka.